Nederland heeft er sinds dit jaar een nationaal park bij, en voor deze ontdekking hoef je geen vliegtuig te pakken. Hollandse Duinen, de kuststrook tussen Hoek van Holland en Hillegom, is sinds 28 april 2026 officieel het 22e nationale park van het land. Geen woestijn, geen regenwoud, maar duinen, strandwallen en landgoederen waar je misschien al jaren doorheen fietst zonder te weten dat je door een van de rijkste natuurgebieden van Nederland rijdt.
Waarom dit duingebied nu officieel een nationaal park is
Minister Van Essen van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur kende de status toe, op aanvraag van de provincie Zuid-Holland namens meer dan zestig organisaties en bewoners. Het idee ontstond al in 2016, dus de officiele erkenning kwam na jaren wachten. Volgens NOS telt het gebied meer dan 7000 plant- en diersoorten, en het is het eerste nationale park dat volledig binnen Zuid-Holland ligt.
Dat is precies wat het park bijzonder maakt: geen afgelegen natuurreservaat, maar een lint van duinen en buitenplaatsen dat dwars door een van de dichtstbevolkte delen van Nederland loopt. Fietsers uit Den Haag, Leiden en Haarlemmermeer zitten er in een kwartier.
Wil je je natuuravontuur verder zoeken dan de Randstad? Lees ook welke regels gelden voor wildkamperen in Europa, voor als je na deze dagtrip trek krijgt in iets groters.
Van Katwijk tot Hillegom, wat je er allemaal kunt doen
Het park bestaat niet uit één gebied, maar uit een reeks plekken die je los van elkaar kunt bezoeken. In Katwijk ligt Panbos, een speel- en wandelbos met resten van de Atlantikwall, een eendenvijver en een hertenkamp, ideaal met kinderen. Iets verderop, in Noordwijkerhout, vind je Landgoed Nieuw Leeuwenhorst, met lange lanen, een uitkijkheuvel en een speelbos. In Voorschoten ligt Buitenplaats Berbice, met historische gebouwen, een rozentuin en wandelpaden langs fruitmuren.
Richting het zuiden verandert het landschap. Bij Hillegom fiets je langs bollenvelden in plaats van door bos, en in Leiden loopt het park de stad binnen, met grachten en een stadspark als overgang tussen natuur en bebouwing.
Je hebt voor geen van deze plekken een auto nodig. Katwijk, Noordwijkerhout en Hillegom liggen allemaal op fietsafstand van een treinstation, Leiden Centraal voorop, en de bus naar Katwijk aan Zee stopt vlak bij de ingang van Panbos. Dat maakt het park net zo makkelijk te combineren met een stedentrip naar Leiden als met een dagje aan de kust.
Pak de fiets en verbind de bollenvelden bij Hillegom met de duinen bij Katwijk in één route. Nog geen ervaring met meerdaagse fietstochten? Begin klein, onze tips om te starten met bikepacken werken net zo goed voor een dagtocht als voor een week op de fiets. Trek wel stevige schoenen aan: tussen duin en strandwal wisselt het terrein sneller dan op een vlakke polderroute, dus check onze kledingtips voor een wandelavontuur voordat je vertrekt.
Niet iedereen is overtuigd van de naam
De lof is niet unaniem. Arno Bonte, gedeputeerde Natuur van de provincie Zuid-Holland, noemt de status een krachtige impuls om de natuurrijkdom van het gebied verder te versterken. Wim Drossaert, voorzitter van het park, zegt dat de status energie geeft om te bouwen aan een toekomst waarin natuur, drinkwater, recreatie en duurzame ontwikkeling samengaan. Ook de ANWB, al jaren operationeel partner van het park, staat achter deze "nieuwe stijl" van nationale parken.
Patrick Jansen, hoogleraar ecologie aan de Universiteit Utrecht, is kritischer. Hij vindt dat de manier waarop de term nationaal park hier wordt gebruikt niet correct is. Zijn punt: een nationaal park associeer je met aaneengesloten, beschermde wildernis, en Hollandse Duinen is vooral een netwerk van losse gebieden met fietspaden, boerenland en bebouwing ertussen. Het is dus geen Yellowstone, en dat hoeft ook niet erg te zijn, zolang je als bezoeker weet wat je kunt verwachten: een lappendeken van mooie plekken, niet één groot ongerept gebied.
Waarom dit najaar het beste moment is om te gaan
De drukte van de zomer is voorbij, en dat is precies het moment waarop dit park zich laat zien. De duinen bij Katwijk en Noordwijkerhout kleuren in het najaar bruin en goud, en langs de kust trekken grote groepen vogels door op weg naar warmere streken. Omdat het park zo dicht bij de Randstad ligt, kun je zelf kiezen hoe ver je wilt gaan: een uurtje wandelen in Panbos, of een hele dag fietsen van Hoek van Holland tot Hillegom.
En wie toch liever eerst de rest van Europa afstruint voor ruigere natuur: dat kan prima naast elkaar bestaan. Hollandse Duinen is er voor de dagjes tussendoor, de weekenden waarop je geen zin hebt in een vliegveld, maar wel in buitenlucht. Plan je toch iets groters voor volgend jaar, zet het nationale park dan nu alvast op je lijst voor een rustig voorjaarsbezoek, voordat de bollenvelden bij Hillegom in bloei staan en de paden rond Leiden weer vollopen.