De helft van de Nederlanders geeft het afgelopen jaar een volledig netto maandinkomen of meer uit aan vakanties, blijkt uit onderzoek van RaboResearch onder bijna 1.850 Nederlanders. Wie daadwerkelijk op reis ging, besteedde gemiddeld zelfs 1,1 maandinkomen. Tegelijk laat de ANWB Vakantiemonitor zien dat bijna 15 procent van de Nederlanders dit jaar thuisblijft, en financiële redenen worden daarbij het vaakst genoemd. Die twee cijfers samen zeggen genoeg: een vakantiebudget plannen is geen overbodige luxe, het is waar veel reizen op stranden of juist slagen.
Wat Nederlanders gemiddeld uitgeven aan vakantie
Ruim 83 procent van de Nederlanders ging het afgelopen jaar minstens één keer op reis, en bijna 71 procent deed dat twee keer of vaker. Jongeren reizen vaker dan ouderen: 57 procent van de 18- tot 29-jarigen maakte twee of meer reizen, tegenover 36 procent van de 70- tot 80-jarigen. Alleenstaanden gaan beduidend minder vaak op vakantie dan mensen die met een partner of gezin samenwonen, wat logisch is als je de kosten niet kunt delen.
De ANWB Vakantiemonitor, een onderzoek onder 2046 Nederlanders uitgevoerd in december 2025, laat zien dat 85 procent van plan is om in 2026 op vakantie te gaan. Dat betekent ook dat een groep van bijna 1 op de 7 Nederlanders dat bewust niet doet, en geld is daarbij de belangrijkste reden.
Waarom je budget vaker misloopt dan je denkt
Een vakantiebudget overschrijd je zelden door één grote uitgave. Het zijn de kleinere posten die zich opstapelen: een extra koffer bij de incheckbalie, toeristenbelasting die je vooraf niet had meegerekend, of een vliegticket dat duurder uitpakt dan de prijs die je drie weken eerder zag. Wil je weten waar die prijsstijgingen vandaan komen? Lees ook waarom vliegen dit jaar ineens veel duurder werd.
Ook toeristenbelasting is een post die mensen structureel onderschatten, zeker in populaire Europese steden waar het bedrag per nacht fors kan verschillen. Check dat vooraf, bijvoorbeeld in dit overzicht van de Europese steden met de hoogste toeristenbelasting, zodat je niet voor een onverwachte eindrekening komt te staan.
Zo bepaal je een realistisch vakantiebudget
Begin niet bij de vraag "hoeveel wil ik uitgeven", maar bij "wat kost deze reis echt". Zet alle posten apart: vervoer, verblijf, eten, activiteiten en een buffer van ongeveer 10 procent voor onvoorziene kosten. Die buffer is geen overdreven voorzichtigheid, het is precies het verschil tussen een ontspannen laatste reisdag en een stressvolle blik op je bankrekening.
Boek je vlucht niet zomaar op het eerste moment dat je eraan denkt. Prijzen schommelen flink per boekingsmoment, en wie daar slim op inspeelt, bespaart vaak meer dan met welke korting dan ook. Hoe je dat timet, lees je in dit artikel over het beste moment om vliegtickets te boeken.
- Stel per reisonderdeel een maximumbedrag vast voordat je gaat boeken, niet erna.
- Reken toeristenbelasting, bagage en lokaal vervoer altijd vooraf mee, niet achteraf.
- Houd een buffer van 10 procent van je totale budget apart voor onvoorziene kosten.
- Vergelijk de totale reiskosten per persoon, niet alleen de prijs van de vlucht of het hotel.
Een voorbeeld maakt dit concreet. Reken voor een stedentrip van vier dagen met twee personen eens door: 300 euro voor de vluchten samen, 320 euro voor een hotel, 160 euro aan toeristenbelasting en ontbijt, en 200 euro voor eten en activiteiten. Dat komt neer op 980 euro, plus een buffer van ongeveer 100 euro. Zodra je dat bedrag op papier hebt staan voordat je boekt, voelt elke volgende uitgave minder als een verrassing en meer als iets waar je al rekening mee hield.
Spreid je uitgaven in plaats van alles in één keer
Rabobank-econoom Nic Vrieselaar wijst erop dat veel Nederlanders hun vakantiegeld uiteindelijk wel aan vakanties besteden, al doen ze dat niet daags na het ontvangen ervan. Vakantiegeld en vakantie-uitgaven lopen in de praktijk dus niet synchroon: mensen boeken en reizen het hele jaar door, niet alleen in de maand dat het geld binnenkomt.
Dat is eigenlijk een goede gewoonte om zelf ook bewust toe te passen. Zet een vast bedrag per maand apart op een losse spaarrekening in plaats van achteraf te kijken wat er nog over is. Zo voelt een grote reis nooit als een plotselinge aderlating op je rekening, maar als iets waar je al maanden naartoe hebt gewerkt.
Wat dit betekent voor jouw volgende reis
De cijfers van RaboResearch en de ANWB laten een duidelijk patroon zien: de meeste Nederlanders reizen graag en vaak, maar een aanzienlijke groep laat dat noodgedwongen schieten door geldzorgen. Een realistisch budget, vooraf opgesteld en inclusief de verborgen kosten, voorkomt dat jij in die groep terechtkomt. Niet omdat je minder moet reizen, maar omdat je precies weet wat je volgende reis je werkelijk gaat kosten voordat je erin stapt.